Jak nie płacić VATu w legalny sposób?

Nie każdy przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą musi obowiązkowo rozliczać podatek od towarów i usług (VAT). Polski system podatkowy przewiduje sytuacje, w których podatnik – mimo że wykonuje działalność gospodarczą – może korzystać z prawa do zwolnienia z VAT. Co istotne, takie zwolnienie może mieć charakter podmiotowy (ze względu na limit zwolnienia) albo przedmiotowy (ze względu na rodzaj wykonywanych czynności).

W praktyce oznacza to, że nie każdy musi być czynnym podatnikiem VAT i co miesiąc rozliczać się z urzędem skarbowym. W wielu przypadkach przedsiębiorcy – mogą w pełni legalnie nie płacić VAT-u i korzystać ze zwolnień przewidzianych w ustawie o podatku od towarów i usług.

Kim jest podatnik VAT?

Artykuł 15 ustawy o VAT stanowi, że podatnikiem VAT jest każda osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która samodzielnie prowadzi działalność gospodarczą, niezależnie od celu czy rezultatu tej działalności.

Działalność gospodarcza w myśl ustawy o VAT, to wszelka działalność wykonywana przez producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje również dodatkowo czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły do celów zarobkowych.

Ważnym kryterium uznania danej czynności za działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o VAT jest jej profesjonalny, zawodowy oraz zorganizowany charakter. Z kolei czynności wykonywane sporadycznie lub incydentalnie, bez cech zorganizowania i powtarzalności, nie są co do zasady uznawane za działalność gospodarczą.

W przypadku wykorzystywania towarów lub wartości niematerialnych i prawnych, ustawodawca wskazuje, że działalność gospodarczą stanowi jedynie ich wykorzystywanie w sposób ciągły – a więc z zamiarem stałego uzyskiwania z tego tytułu przychodów.

Za działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o VAT uznaje się również działalność rolniczą.
W przypadku osób fizycznych prowadzących wyłącznie gospodarstwo rolne, leśne lub rybackie, za podatnika VAT uważa się osobę, która złoży zgłoszenie rejestracyjne VAT-R we właściwym urzędzie skarbowym.

Ustawodawca przewidział również wyjątki – czyli czynności, które nie są uznawane za samodzielne wykonywanie działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 15 ust. 3 ustawy o VAT, do tej kategorii zalicza się w szczególności trzy grupy czynności:

• czynności pracowników, wykonywane w ramach stosunku pracy,
• czynności wchodzące w zakres tzw. działalności wykonywanej osobiście,
• czynności twórców i artystów wykonawców, związane z korzystaniem z praw autorskich lub praw pokrewnych.

Zwolnienie podmiotowe z podatku VAT

Do objęcia zwolnieniem podmiotowym z VAT całej swojej sprzedaży mają prawo przedsiębiorcy spełniający wymogi wynikające z ustawy o podatku od towarów i usług. Zgodnie z art. 113 ust. 1 ustawy o VAT zwolniona z podatku jest sprzedaż dokonywana przez podatników, u których wartość sprzedaży opodatkowanej na terytorium kraju (bez kwoty podatku VAT) w poprzednim roku podatkowym nie przekroczyła łącznie 200 000 zł.

W 2025 roku limit zwolnienia podmiotowego z VAT został utrzymany na poziomie 200 000 zł w skali roku. Oznacza to, że z prawa do zwolnienia w 2025 r. mogą korzystać przedsiębiorcy, u których obrót ze sprzedaży opodatkowanej w 2024 r. nie przekroczył 200 000 zł. Przekroczenie tego progu w trakcie roku powoduje utratę zwolnienia od transakcji, która spowodowała przekroczenie limitu.

Ze zwolnienia podmiotowego z VAT mogą skorzystać także podmioty, które dopiero rozpoczynają działalność gospodarczą. Jeżeli podatnik zakłada działalność w trakcie roku podatkowego, limit zwolnienia ustala się proporcjonalnie do okresu prowadzenia działalności – zgodnie z art. 113 ust. 9 ustawy o VAT. W praktyce oznacza to, że kwotę 200 000 zł mnoży się przez ułamek odpowiadający liczbie dni prowadzenia działalności w danym roku.,

Warto mieć na uwadze, że przy ustalaniu, czy podatnik mieści się w limicie zwolnienia z VAT, do wartości sprzedaży nie wlicza się m.in.:

• wewnątrzwspólnotowej sprzedaży towarów na odległość, która nie podlega opodatkowaniu podatkiem na terytorium kraju;
• sprzedaży na odległość towarów importowanych, która nie podlega opodatkowaniu podatkiem na terytorium kraju;
• odpłatnej dostawy towarów i odpłatnego świadczenia usług, zwolnionych od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 lub przepisów wydanych na podstawie art. 82 ust. 3, z wyjątkami;
• odpłatnej dostawy towarów, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji.

Jak obliczyć kwotę limitu zwolnienia podmiotowego z VAT, gdy działalność gospodarczą rozpoczynasz w trakcie roku podatkowego?

Limit zwolnienia podmiotowego z VAT ustala się w takim przypadku proporcjonalnie.

Zgodnie z art. 113 ust. 9 ustawy o podatku od towarów i usług, aby obliczyć kwotę limitu, należy zastosować następujący wzór: 200 000 zł × (LD / 365)

• LD oznacza liczbę dni prowadzenia działalności gospodarczej do końca danego roku podatkowego.

Przykładowo, jeśli przedsiębiorca zarejestruje działalność gospodarczą 1 lipca, będzie prowadził ją przez 184 dni. Wówczas przysługuje mu prawo do zwolnienia z VAT do kwoty:

• 200 000 zł × (184 / 365) = ok. 100 821,92 zł sprzedaży opodatkowanej.

Po przekroczeniu wyliczonego limitu przedsiębiorca traci zwolnienie od transakcji, która spowodowała jego przekroczenie, i musi zarejestrować się jako czynny podatnik VAT w swoim urzędzie skarbowym.

Od 2026 r. wzrośnie limit zwolnienia z VAT

Na mocy ustawy z dnia 24 czerwca 2025 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług, od 1 stycznia 2026 roku limit uprawniający do korzystania ze zwolnienia podmiotowego z VAT zostanie podwyższony z 200 000 zł do 240 000 zł.

Zgodnie z przepisem przejściowym (art. 2 ustawy zmieniającej), ze zwolnienia będą mogli skorzystać również ci podatnicy, którzy:

• posiadają siedzibę działalności gospodarczej na terytorium kraju, oraz
• w 2025 roku osiągnęli łączną wartość sprzedaży przekraczającą 200 000 zł, ale nieprzekraczającą 240 000 zł.

W praktyce oznacza to, że przedsiębiorcy, którzy w 2025 r. przekroczyli dotychczasowy limit, ale mieszczą się w nowym progu 240 000 zł, zachowają prawo do zwolnienia z VAT od 1 stycznia 2026 r.

Analogiczne zasady obejmą również podatników rozpoczynających działalność w 2025 roku – jeżeli ich proporcjonalny limit sprzedaży przekroczy 200 000 zł, lecz nie przekroczy 240 000 zł, również będą mogli korzystać ze zwolnienia po wejściu w życie nowelizacji.

Podwyższony limit zwolnienia w VAT będzie dotyczył wszystkich podatników korzystających ze zwolnienia w Polsce, zarówno tych posiadających siedzibę działalności gospodarczej na terytorium kraju oraz tych posiadających siedzibę w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej, którzy skorzystają ze zwolnienia VAT w Polsce w ramach procedury SME.

Wyłączenia z prawa do zwolnienia z VAT

Podatnicy, którzy chcą skorzystać ze zwolnienia podmiotowego z VAT, powinni uwzględnić, że ustawodawca wyłączył z tego prawa podmioty dokonujące sprzedaży towarów i usług wymienionych szczegółowo w art. 113 ust. 13 ustawy o podatku od towarów i usług.

Innymi słowy – zwolnienia nie stosuje się wobec podatników:

• dokonujących dostaw:
  • towarów wymienionych w załączniku nr 12 do ustawy,
  • towarów opodatkowanych podatkiem akcyzowym, w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym, z wyjątkiem:
    • energii elektrycznej (CN 2716 00 00),
    • wyrobów tytoniowych,
    • samochodów osobowych, innych niż wymienione w lit. e, zaliczanych przez podatnika, na podstawie przepisów o podatku dochodowym, do środków trwałych podlegających amortyzacji,
• budynków, budowli lub ich części, w przypadkach, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 lit. a i b,
• terenów budowlanych,
• nowych środków transportu,
• następujących towarów, w związku z zawarciem umowy w ramach zorganizowanego systemu zawierania umów na odległość, bez jednoczesnej fizycznej obecności stron, z wyłącznym wykorzystaniem jednego lub większej liczby środków porozumiewania się na odległość do chwili zawarcia umowy włącznie:
  • preparatów kosmetycznych i toaletowych (PKWiU 20.42.1),
  • komputerów, wyrobów elektronicznych i optycznych (PKWiU 26),
  • urządzeń elektrycznych (PKWiU 27),
  • maszyn i urządzeń, gdzie indziej niesklasyfikowanych (PKWiU 28),
  • hurtowych i detalicznych części i akcesoriów do:
  • pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli (PKWiU 45.3),
  • motocykli (PKWiU ex 45.4);
• świadczących usługi:
  • prawnicze,
  • w zakresie doradztwa, z wyjątkiem doradztwa rolniczego związanego z uprawą i hodowlą roślin oraz chowem i hodowlą zwierząt, a także związanego ze sporządzaniem planu zagospodarowania i modernizacji gospodarstwa rolnego,
  • jubilerskie,
  • ściągania długów, w tym factoringu.

Zwolnienie przedmiotowe z podatku VAT

Zwolnienie przedmiotowe z VAT odnosi się – zgodnie z nazwą – do przedmiotu opodatkowania, czyli do konkretnych towarów i usług wymienionych w ustawie o podatku od towarów i usług (art. 43 ust. 1 ustawy o VAT). Decyduje więc rodzaj wykonywanej czynności, a nie wysokość osiągniętego obrotu.

Jeżeli przedsiębiorca prowadzi działalność polegającą wyłącznie na sprzedaży towarów lub usług zwolnionych przedmiotowo z VAT, nie ma obowiązku rejestrowania się jako czynny podatnik VAT.
W sytuacji jednak, gdy obok czynności zwolnionych z VAT wykonuje również sprzedaż opodatkowaną podatkiem od towarów i usług, konieczna może być rejestracja do VAT i rozliczanie podatku zgodnie z przepisami ustawy o VAT.

W myśl przepisów art. 43 ust.1 ustawy o VAT zwalnia się od podatku m.in.:

• usługi w zakresie opieki medycznej, służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia – jeśli jesteś lekarzem, lekarzem dentystą, pielęgniarką, położną lub psychologiem
• usługi prywatnego nauczania na poziomie przedszkolnym, podstawowym, ponadpodstawowym i wyższym – w przypadku nauczycieli,
• usługi nauczania języków obcych,
• usługi finansowe, w tym: zarządzania funduszami inwestycyjnymi; ubezpieczeniowe; w zakresie udzielania poręczeń, gwarancji oraz innych zabezpieczeń transakcji; udzielanie kredytów i pożyczek, których przedmiotem są instrumenty finansowe.

Należy mieć na uwadze, że katalog czynności zwolnionych z VAT znajduje się nie tylko w ustawie o podatku od towarów i usług, ale również w Rozporządzeniu Ministra Finansów w sprawie zwolnień od podatku od towarów i usług oraz warunków stosowania tych zwolnień.

Q&A

Czy muszę gdzieś zgłosić, że chce korzystać z przedmiotowego zwolnienia z podatku od towarów i usług?

Jeżeli przedmiotem Twojej działalności są wyłącznie czynności zwolnione przedmiotowo z VAT – czyli wymienione w ustawie o podatku od towarów i usług oraz w rozporządzeniu w sprawie zwolnień – co do zasady nie rozliczasz podatku VAT od sprzedaży. W takiej sytuacji nie masz obowiązku rejestrować się jako czynny podatnik VAT, składać JPK ani prowadzić ewidencji dla celów VAT.

Zwolnienie przedmiotowe z VAT a sprzedaż samochodu wykorzystywanego w firmie

W przypadku sprzedaży pojazdu wykorzystywanego w firmie zwolnienie przedmiotowe działa w analogiczny sposób. Sprzedaż takiego środka trwałego nie będzie podlegała opodatkowaniu VAT, jeżeli spełnione są łącznie dwa warunki:

• w momencie jego nabycia nie przysługiwało Ci prawo do odliczenia podatku VAT,
• pojazd był wykorzystywany wyłącznie w działalności zwolnionej z VAT.

Czy wewnątrzwspólnotowe nabycie i import towarów wpływają na limit zwolnienia podmiotowego z VAT?

Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów oraz import towarów dotyczą sytuacji, w której to podatnik dokonuje nabycia zakupionych towarów z zagranicy. Takie transakcje nie zwiększają wartości sprzedaży do limitu (nie są sprzedażą, tylko zakupem) – choć mogą powodować obowiązki w zakresie podatku VAT (np. konieczność rozliczenia podatku naliczonego i należnego w mechanizmie samonaliczenia). Do limitu zwolnienia podmiotowego istotna jest wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.

Jak zwolnienie z VAT wpływa na odliczanie podatku naliczonego od zakupionych towarów i usług?

Podatnik korzystający ze zwolnienia podmiotowego albo zwolnienia przedmiotowego z VAT nie ma prawa do odliczenia podatku naliczonego od zakupionych towarów i usług. W praktyce oznacza to, że VAT zawarty w cenie zakupów staje się dla niego kosztem.

Czy bycie czynnym podatnikiem VAT jest opłacalne?

To zależy od charakteru prowadzonej działalności. Przedsiębiorca zarejestrowany jako czynny podatnik VAT ma prawo odliczać podatek VAT naliczony (czyli VAT z faktur zakupowych) od podatku VAT należnego (czyli VAT wykazanego na fakturach sprzedaży).

Rejestracja do VAT jest zwykle opłacalna wtedy, gdy przedsiębiorca ponosi wysokie koszty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej lub gdy jego kontrahentami są inni podatnicy VAT, którzy są czynnymi podatnikami VAT i mogą odliczyć podatek VAT.

Jeżeli jednak Twoimi klientami są głównie osoby prywatne nieprowadzące działalności gospodarczej, doliczony VAT może sprawić, że Twoje usługi staną się droższe – ponieważ tacy klienci nie mają prawa do odliczenia podatku VAT. W takich przypadkach często korzystniejsze okazuje się pozostanie przy zwolnieniu z VAT, jeśli przepisy na to pozwalają.

Każdorazowo analiza tego typu kwestii wymaga konsultacji z doradcą podatkowym.

Umów bezpłatną konsultację

Nie masz pewności, czy możesz korzystać ze zwolnienia z podatku VAT? A może zastanawiasz się, czy rejestracja jako czynny podatnik VAT jest w Twoim przypadku opłacalna?

Porozmawiajmy – bez zobowiązań i bez ryzyka.

W trakcie krótkiej rozmowy przeanalizujemy Twoją sytuację i zaproponujemy konkretne, bezpieczne rozwiązania podatkowe.

👉 Umów spotkanie jeszcze dziśi zapewnij sobie spokój oraz bezpieczeństwo podatkowe.